Inleiding (Een golf van beroering. De omstreden opwekking in de Republiek in het midden van de achttiende eeuw)

Abstract

Op 16 november 1749 preekte in het industrie- en havenstadje Nijkerk een dominee over Psalm 72 vers 16: ‘ Is er een handvol koren in het land, op de hoogten der bergen, de vrucht daarvan zal ruisen als de Libanon’. Op de daaropvolgende dag legde hij de preek nog eens uit in een openbare catechisatie. De gemeente reageerde hevig op zijn voordrachten. Mensen werden bevangen van afschuw over hun zonden, zozeer dat de tranen hen over de wangen stroomden. Tegen het einde van de catechisatie waren er velen die openlijk huilden, en sommigen waren zozeer aangedaan dat zij niet meer op hun trillende benen konden staan. Anderen riepen de mede-aanwezigen toe toch niet zo diep te zinken als zijzelf ...