Stemmen van de zijlijn : De organisatie van kennis in middeleeuwse handschriften

Abstract

De marges van middeleeuwse boeken zijn een fascinerende bron voor intellectuele geschiedenis. In de kantlijn zien we hoe tekst georganiseerd wordt, klaar gemaakt voor opslag in het geheugen, in relatie gebracht met andere teksten en ter discussie gesteld. De marges brengen ons in direct contact met de middeleeuwse lezers: we kijken als het ware mee over zijn (of haar) schouder. Het geeft een gevoel van versmelting met het verre verleden vergelijkbaar met de opwinding over een archeologische vondst. De gebruikssporen geven ons bovendien inzicht in de methoden en technieken van wetenschap en onderwijs van die tijd. De teksten zelf ondergaan in hun overlevering steeds wezenlijke veranderingen, omdat zij gelezen worden door een eigen bril, vanuit eigen vragen en belangen. Dat is dan ook precies wat een geschiedenis van tekstoverlevering die evenzeer geworteld is in de studie van handschriften als in de klassieke filologische methodes zo relevant maakt.