Gods wouts : de financiering van de Buurkerk (1435-1569) als spiegel van groepsvorming en belangstellingen binnen de parochie

Abstract

'God wouts' luidt de aanhef van de oudstbewaarde kladrekening van de Buurkerk uit 1420: God wilde het. De Buurkerk was de oudste, grootste en rijkste parochiekerk van Utrecht. Tussen 1434 en 1553 onderging de kerk een aantal ingrijpende verbouwingen om meer ruimte te creëren voor altaren en grafzerken. Gilden, broederschappen en families eisten een eigen plek in de kerk op. De parochie moest de bouw zelf financieren, er was geen externe geldstroom. In dit artikel wordt ingegaan hoe de parochie bouw en inrichting realiseerde. De kerkrekeningen vormen de basis. In de onderzoeksperiode groeide het gemeenschapshuis-bij-uitstek uit tot het domein van de elite en gegoede burgerij. De belastingpolitiek van Karel V begunstigde deze dynamiek in hoge mate. De elitevorming creëerde sociale spanningen die in de Buurkerk tot ontlading kwamen in twee beeldenstormen, en wel in 1566 en 1579. Hierbij werd veel interieur vernield dat in de onderzoeksperiode gefinancierd was