Scepsis kan leiden tot morele verlamming

Abstract

De Montaigne van de lage landen, Bas Heijne, constateert dat het akelig stil is geworden rondom mijn persoon. Nu de Amerikanen in Irak in zulke grote problemen zijn geraakt, suggereert hij dat ik niet bereid zou zijn om in het openbaar verantwoording af te leggen van mijn voor de oorlog geuite gebeeldhouwde opvattingen. Wentelend in mijn zelfgenoegzaamheid ben ik al net zo erg als links. Waar is de scepsis? zo vraagt hij zich af. Heijne meent namelijk dat ons wereldbeeld na de Tweede Wereldoorlog niet gebaseerd was op ons geloof in de Verlichting, maar juist op het wantrouwen tegen de ontspoorde variant ervan, namelijk de bastaardkinderen fascisme en communisme. In naam van deze ideologieën zijn er miljoenen mensen vermoord. De mens kan zichzelf dus niet vertrouwen. Scepsis is geboden. Heijne heeft gelijk, in zekere zin is de hele Verlichting gebouwd op de twijfel. Het scepticisme bijt zich echter in zijn eigen staart.