Nieuwbouw, verhuizingen en segregatie : effecten van nieuwbouw op de bevolkingssamenstelling van stadswijken

Abstract

Recent gerealiseerde (1999-2005) nieuwbouw heeft een tweeslachtig effect gehad op de bevolkingssamenstelling van bestaande stadswijken. Enerzijds hebben stadsuitbreidingen, zoals de Vinex-wijken, vooral geresulteerd in een hogere segregatie van huishoudens met lage inkomens, niet-westerse allochtonen en gezinnen. Anderzijds heeft herstructurering van bestaande (aandachts)wijken geresulteerd in een lagere segregatie naar inkomen, etniciteit en huishoudenssamenstelling. Bij herstructurering zijn vooral sociale huurwoningen gesloopt en vervangen door koopwoningen. Ook heeft de herstructurering ervoor gezorgd dat bewoners van bestaande wijken, waaronder de groeiende middenklasse onder de niet-westerse allochtonen, wooncarrière kunnen maken binnen de wijk. Het Rijk streeft naar een grotere menging van de stedelijke wijkbevolking naar inkomen, etniciteit en huishoudenssamenstelling. Het ligt dan ook voor de hand dat de huidige verstedelijkingsafspraken tussen Rijk en provincies voor de periode 2010-2020 worden verbonden met het huidige aandachtswijkenbeleid. In dat geval zal er bij de verstedelijkingsafspraken veel meer dan voorheen aandacht zijn voor een kwalitatieve invulling dan voor een kwantitatieve benadering van de woningbouwafspraken. Met andere woorden, het gaat niet meer zozeer om de vraag ‘hoeveel woningen gaan we bouwen?’, maar om ‘welk type woningen gaan we waar bouwen?’. Deze conclusies trekken we op basis van een onderzoek naar de verhuisstromen en verhuisketens die in de periode 1999-2005 zijn teweeggebracht door nieuwbouw in de stadsgewesten Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Tilburg, Groningen en Arnhem. Met dit onderzoek wordt voor het eerst in beeld gebracht wat de effecten zijn van nieuwbouw op de bevolkingssamenstelling van bestaande stedelijke woonwijken.