Pestalozzi in meervoud

Abstract

In de historische pedagogiek is Pestalozzi geen onbekende. In vrijwel elk handboek over de geschiedenis van opvoeding en onderwijs duikt zijn naam op. Die wordt dan in verband gebracht met zijn voor de negentiende eeuw baanbrekende ideeën over het belang van onderwijs voor iedereen en zijn aanpak van 'levensecht' aanschouwelijk onderwijs. En door zijn niet aflatende zorg voor achterstandskinderen staat hij bekend als de vader van de sociale pedagogiek. Door zijn grote internationale faam heeft het er soms de schijn van dat hij de enige onderwijsvernieuwer was in zijn tijd. In werkelijkheid waren er land-, tijd- en vakgenoten van Pestalozzi, die zich met vergelijkbare inzet en passie hebben ingezet voor de arme Zwitserse jongens en meisjes, die toentertijd nog van elke vorm van onderwijs verstoken waren. Fellenberg, Calame en Franscini behoren tot de Zwitserse onderwijspioniers die wat betreft intentie en toewijding een vergelijking met Pestalozzi kunnen doorstaan. Naar het zich laat aanzien zijn het toch vooral de publicaties van Pestalozzi voor een breed publiek die hem onsterfelijk hebben gemaakt. In dit artikel wordt het zojuist genoemde Zwitserse trio even uit de schaduw van hun illustere tijdgenoot gehaald.