Artikel 5 DSM-Richtlijn en de magie van kennisverspreiding: digitaal en grensoverschrijdend onderwijs

Abstract

Van smartboards in het klaslokaal en op afstand raadpleegbare leeromgevingen zoals Blackboard en Canvas, tot weblectures en Massive Open Online Courses (MOOCs): digitale onderwijsvormen ontwikkelen zich snel én voorzien in een groeiende behoefte. Die behoefte werd recent onderstreept doordat de coronacrisis universiteiten overal in Europa noopte tot het online college geven en basis en middelbare scholen massaal overgingen op digitale lesmethodes voor thuisonderwijs.2 Maar aan het digitaal en grensoverschrijdend gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal zitten juridische haken en ogen onder het nu nog versnipperde auteursrechtregime in de EU, wat leidt tot rechtsonzekerheid in de onderwijspraktijk. Met de verplichte onderwijsexceptie voor digitale en grensoverschrijdende onderwijsactiviteiten van art. 5 DSM-richtlijn beoogt de Europese Commissie een eind te maken aan deze onzekerheid.3 Het idee van een onderwijsexceptie komt echter niet uit de hoge hoed. Wat is de grondgedachte achter art. 5? Dit artikel bespreekt de achtergrond, reikwijdte en verwachte gevolgen van de nieuwe onderwijsexceptie in relatie tot bestaande bepalingen uit de Auteursrechtrichtlijn (hierna: Arl) en de Auteurswet (hierna: Aw).