Onderzoek, beleid, praktijk: pleidooi voor gescheiden verantwoordelijkheden geïllustreerd aan de hand van de casus kwaliteit kinderopvang

Abstract

Beleidsrelevant onderzoek moet aan strikte wetenschappelijke criteria voldoen, juist als dat onderzoek brisante politieke of maatschappelijke onderwerpen betreft. Het is daarom onwenselijk dat de toetsing van de opzet van dit onderzoek, de begeleiding en de financiering ervan, niet altijd bij een onafhankelijk wetenschappelijk forum zoals het NWO ligt. Beleid en praktijk moeten uiteraard hun stempel kunnen drukken op de formulering van de globale onderzoeksvraag, want zij zijn de belangrijkste deelnemers aan de discussie over de implicaties en toepassingen van de onderzoeksresultaten. Maar wetenschappelijk onderzoek gericht op waarheidsvinding en kennisvermeerdering moet los van belangengroepen, beleid en politieke invloeden kunnen worden uitgevoerd. Deze stelling zal worden geïllustreerd aan de hand van een concrete casus van een recent onderzoek naar de kwaliteit van de kinderopvang in Nederland. De Tweede Kamer nam het initiatief tot dit onderzoek en drie onderzoeksgroepen verenigd in het Nederlands Consortium voor Kinderopvang Onderzoek (NCKO)2 voerden dat onderzoek uit.3 Verantwoorde deelname aan het geplande vervolgonderzoek van het NCKO werd onmogelijk gemaakt door een boycot van een van de belangengroepen in de wereld van de kinderopvang, en door de onduidelijke rol van de ministeriële opdrachtgever. De conclusie luidt dat waardevol praktijkgericht onderzoek beschermd moet worden tegen inmenging door belangengroepen, onder andere door onafhankelijke financiering ervan en door een zorgvuldige scheiding van verantwoordelijkheden tussen opdrachtgever, uitvoerder, klankbord en forum.