Het Koerdisch, een problematische taal” / “Kurdî, zimanekî bi derd e”

Abstract

Dit woordenboek is een gids tot een taal die, in het land waar de meeste sprekers ervan wonen, officieel niet bestaat. De sprekers van die taal worden er niet als cultureleminderheid erkend en het streven naar onderwijs in die taal wordt er als een vorm van terrorisme beschouwd. Het noemen van deze taal alleen al ligt zo gevoelig dat de wet die het gebruik ervan aan banden legde zó geformuleerd werd dat de taal niet met name genoemd hoefde te worden. Volgens deWet op Publicaties in Andere Talen dan het Turks uit 1983 mochten in Turkije boeken en kranten gedrukt worden in alle talen die de eerste officiële taal van een door Turkije erkende staat waren maar waren alle andere talen verboden. Het Koerdisch was in Irak de tweede officiële taal en had ook in de Sovjet-Republiek Armenië een semi-officiële status; de omschrijving van de wet gaf ondubbelzinnig aan tegen welke taal die gericht was. In 1991 werd de wet opgeheven onder sterke druk van de toenmalige president Özal, die Turkije snel de Europese Unie binnen wilde loodsen en zich realiseerde dat daarvoor oplossing van de Koerdische kwestie en van de Cyprus-kwestie noodzakelijke voorwaarden waren. Deze stap van Özal was tot midden 2002 niet gevolgd door verdere stappen in de richting van erkenning van culturele rechten van de Koerden. Hoewel Turkije als voorwaarde voor het toetreden tot de Europese Unie het recht op onderwijs en radio en televisie in het Koerdisch zal moeten erkennen, verzette een belangrijk deel van demilitaire en ambtelijke elite zich daar fel tegen. Pas in augustus 2002 nam het Turkse parlement een wet aan die – alweer zonder het Koerdisch te noemen – radioprogramma’s en privé-onderwijs in ‘talen die in Turkije gesproken worden’ in principe toestaat.