‘New wave’-aandeelhoudersovereenkomsten: ‘A contract is a contract is a contract?’

Abstract

De afgelopen jaren valt op het snijvlak van het contractenrecht en het vennootschapsrecht een nieuwe ontwikkeling te ontwaren, namelijk de contractualisering van de zeggenschapsverhouding tussen de vennootschap en een (of meerdere) individuele aandeelhouder(s). Het lijkt daardoor in toenemende mate relevant om onderscheid te maken tussen de horizontale contractsverhouding tussen aandeelhouders enerzijds en de verticale contractsverhouding tussen (individuele) aandeelhouders en de vennootschap en/of haar functionarissen anderzijds.1 Afhankelijk van de aard en strekking van daarin opgenomen bepalingen, kunnen verticale aandeelhoudersovereenkomsten sterk ingrijpen in de vennootschapsstructuur en schuren met vennootschapsrechtelijke uitgangspunten. Ook in de Verenigde Staten en in het bijzonder Delaware heeft de verticale aandeelhoudersovereenkomst de afgelopen jaren een vlucht genomen. In West Palm Beach Firefighters’ Pension Fund v. Moelis & Co. oordeelt de invloedrijke Delaware Chancery Court kritisch over de toepassing van verticale aandeelhoudersovereenkomsten en de rechtsgeldigheid van daarin opgenomen bepalingen. Meer in het bijzonder oordeelt het tot nietigheid van daarin opgenomen bepalingen, voor zover deze bepalingen (i) onderdeel uitmaken van de interne zeggenschapsstructuur van de vennootschap; en (ii) de beoordelingsvrijheid van het bestuur substantieel beperken. Langs deze beoordelingsmaatstaf oordeelt de Chancery Court tot nietigheid van contractuele goedkeuringsrechten ten behoeve van de individuele aandeelhouder en verplichtingen van het bestuur om zich overeenkomstig de instructies van de individuele aandeelhouder te constitueren. In deze bijdrage wordt de inhoud van deze uitspraak uiteengezet en wordt gereflecteerd op de mogelijke betekenis van deze uitspraak voor de Nederlandse rechtspraktijk. Daarbij wordt gewezen op enkele in het oog springende parallellen tussen de context waarbinnen deze uitspraak is gewezen en de Nederlandse praktijk rondom verticale aandeelhoudersovereenkomsten.