Maatschappelijk responsief toezicht in tijden van handhavingstekorten

Abstract

Toezicht moet eraan bijdragen dat maatschappelijke waarden worden beschermd en doelen worden bereikt. Responsiviteit en reflectiviteit gelden daarbij als belangrijke voorwaarden. Toezichthouders kunnen de effectiviteit van het toezicht zelf en van hun terugkoppelfunctie vergroten door oog te hebben voor en rekening te houden met de belangen en gedragsreacties van de doelgroep en andere betrokkenen, én de betekenis daarvan voor wetgeving en toezicht te overdenken. Tegelijkertijd kan een te afstandelijke houding van toezichthouders leiden tot handhavingstekorten door een inadequaat, op de ‘papieren werkelijkheid’ gericht toezicht. Dit leidt tot een duidelijke roep voor meer politieke grip op toezichthouders, gericht op een striktere normhandhaving. Dit artikel gaat in op de vraag welke balans tussen responsief en reflectief toezien op publieke belangen én normhandhaving wenselijk is en hoe daarop gestuurd kan worden. Aan de hand van een historisch overzicht en de dimensies ‘tijd’ en ‘taakopvatting’ bespreekt de redactie conceptuele inzichten uit de vier artikelen van het themanummer.