Dogu Sorunu, Lozan âni ve Cumhuriyet’in güvensizlik hafizasi

Abstract

Bu makale, modern Türkiye tarihinin belki en çok tartışılan ve bir o kadar da istismar edilen Lozan ânını, on sekizinci yüzyıldan beri süregelen küresel dönüşüm ve Doğu Sorunu çerçevesinde tarihselleştirmeyi amaçlıyor. Genelde bir Avrupa sorunsalı olarak değerlendirilen Doğu Sorunu’nun, Osmanlılar için ne ifade ettiği sualinden yola çıkarak, on dokuzuncu yüzyılın bu çetrefilli sorunsalının önce Osmanlı, daha sonra Cumhuriyet karar alıcıları için bir güvensizlik hafızası teşkil ettiğini ve daimî bir güvenlik arayışına sebep olduğunu iddia ediyor. Lozan ânı, bu arayışın en önemli dönemeçlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor.