Ontsluiting van verborgen ontwikkelingen

Abstract

Bij de geboorte of baring geeft de ontsloten baarmoeder haar levende inhoud aan de buitenwereld af. Indien dat niet op het juiste tijdstip gebeurt, d.w.z. niet na een volledige, diersoortspecifieke draagtijd, dan gebruiken we bij dieren het woord “ verwerpen ” , een uitdrukking die feitelijk een heel bijzondere gevoelswaarde heeft. We beginnen te spreken van een vrucht of foetus wanneer de ontwikkeling van een embryo zover is voortgeschreden dat de aanleg (dus niet de functie) van organen uitwendig en inwendig is voltooid. De foetale ontwikkeling kan worden omschreven als een levensfase waarin een zodanige groei en differentiatie van weefsels en cellen in de organen plaats vindt, dat deze organen ook functioneren binnen het ge ï ntegreerd verband van een individu dat na de geboorte in de buitenwereld kan overleven. De geboorte is voor de vrucht op de eerste plaats een verandering van omgeving; de ontwikkeling van de vrucht gaat ook na de geboorte door, alleen de omstandigheden worden anders. Dat wordt heel duidelijk wanneer we naar de buideldieren kijken. De duur van de dracht is bij veel buideldieren korter dan, of gelijk aan de duur van hun ovari ë le cyclus. De feitelijke geboorte vindt plaats kort nadat de embryonale ontwikkeling is afgesloten, en de baarmoeder heeft hier dus funkties overgegeven aan de buidel. Maar ook bij onze huisdieren zien we grote verschillen in de mate van ontwikkeling bij geboorte: we spreken niet voor niets over nestvlieders en nestblijvers, al levert dat niet in alle gevallen een nauwkeurige onderverdeling op. Het zal uit het vervolg van mijn betoog blijken dat genoemde scheiding van de ontwikkeling tussen een embryonale en foetale periode niet altijd zinvol is, ja soms zelfs belemmerend kan werken op ons denken over de biologische procesgang. Het onderscheid is beschrijvend en weerspiegelt in feite de manier waarop, dat wil zeggen de technieken waarmee, dus meestal het niveau waarop, men de ontwikkeling bestudeert.