Klinische gedragsactivatie bij depressie: eerste effectmeting van multimodaal programma

Abstract

Achtergrond: Gedragsactivatie heeft zich steeds meer ontwikkeld als zelfstandige therapie, omdat het een haalbare en effectieve behandeling voor depressie blijkt te zijn. De Richtlijn Depressie beveelt gedragstherapeutische interventies aan tijdens (klinische) behandeling van depressie. Doel: Beschrijven van de opzet van een 12-daags klinisch en geïntegreerd, multimodaal behandelprogramma voor intensieve gedragsactivatie bij depressie en van een eerste toets van het effect op de mate van depressieve klachten, totale psychische klachten en vitaliteit. Daarnaast werd de interactie met therapieresistentie getoetst. Methode: Retrospectief dossieronderzoek onder patiënten die deelnamen aan het programma in de periode mei 2019-september 2022. Met lineaire mixed-modelanalyses werden de verandering over de tijd (tijd + tijd2) van de ervaren depressieve klachten (Beck Depression Inventory, BDI), totale psychische klachten en vitaliteit (Symptom Questionnaire – 48) onderzocht. Resultaten: Van de 107 deelnemers gaven 54 retrospectief toestemming voor gebruik van hun gegevens en konden de gegevens van 50 deelnemers gebruikt worden voor de studie. Uit de resultaten bleek dat er een significante verandering van depressieve klachten en totale psychische klachten over tijd was, die bij follow-up iets terugliep. De gecorrigeerde gemiddelde BDI-score daalde van 32,96 bij aanvang naar 28,96 bij afronding van het klinische programma en naar 28,20 een tot drie maanden na het klinische programma. Voor de mate van vitaliteit was er geen significant tijdseffect. Daarnaast was er geen interactie-effect van therapieresistentie*tijd op het effect van de behandeling. Conclusie: Gedragsactivatie in een multimodaal klinisch behandelprogramma, waarin het betrekken van naasten, zingeving, waardegericht werken en fysiek activeren een plek hebben, lijkt potentie te hebben als manier om de vicieuze cirkel van ernstige depressieve klachten te doorbreken, waardoor verdere behandeling ambulant te vervolgen is. De beperkingen van dit onderzoek vragen echter om een replicatie van de doelen in vervolgonderzoek met een grotere steekproef en inclusie van meer contextvariabelen.