IJskappen en klimaat

Abstract

De voortdurende ijver van geologen om de geschiedenis van het aardoppervlak aan het licht to brengen heeft de meteorologie met een groot probleem opgezadeld: `Hoe kan het optreden van ijstijden worden verkaard?'. In de natuurkunde zijn er waarschijnlijk weinig vragen gesteld die meer spekulatie opgeroepen hebben dan deze. Elk jaar worden er wel enkele theorieen geboren en gaan er een paar ten onder. Vrijwel alle theorieen hebben een kwalitatief karakter, d.w.z. dat er niet goed vastgesteld wordt of ze mogelijk zijn op grond van de natuurkundige wetten waaraan het klimaatsysteem moet voldoen (bijvoorbeeld het behoud van energie). Langzamerhand komt hier verbetering in, o.a. doordat inmiddels enige kennis vergaard is over het gedrag van grote ijskappen. In dit artikel zullen we ingaan op de fysische eigenschappen van een ijskap, en vervolgens kijken naar de rol die ze spelen in het aardse klimaatsysteem. Voor een goed begrip van dit laatste wordt aanbevolen het artikel `Experimenten met klimaatmodel' (Zenit 1978, p. 250) door to nemen. Het ligt in de bedoeling een apart artikel to wijden aan ijstijdtheorieen (zoals die van Milankovitsj), waarbij dit artikel kan dienen om de zaak in een beter perspectief to zien.