Levenslang uitzichtloosheid in internationaal perspectief

Abstract

Dit artikel bespreekt het Nederlandse regime van de levenslange gevangenisstraf in het kader van de internationale rechtsorde: hoe passen andere, vergelijkbare landen de levenslange gevangenisstraf toe, en wat hebben we gezamenlijk afgesproken en als juridisch kader ontwikkeld hieromtrent? De internationale rechtsorde verbiedt de levenslange gevangenisstraf niet, maar verbindt er wel beperkingen aan. Een levenslange gevangenisstraf moet periodiek worden herzien en zowel theoretisch als in de praktijk tot vrijlating kunnen leiden. De Nederlandse wijze van uitvoeren van levenslang staat op gespannen voet met de internationale rechtsorde, voornamelijk voor wat betreft de toegang voor levenslanggestraften tot resocialisatie-activiteiten. Omdat zij hiervan verstoken zijn, kunnen zij zich in de praktijk niet kwalificeren voor eventuele vervroegde vrijlating en bestaat er daardoor geen reëel perspectief op het verkorten van de straf. Dit is niet alleen door de internationale rechtsorde vereist, maar ook moreel belangrijk omdat we in Nederland hebben afgesproken te straffen door mensen hun vrijheid te ontnemen, niet hun menselijkheid.