Utrecht havenstad : zeventiende- en achttiende-eeuwse plannen tot aanleg van een scheepvaartverbinding met de Zuiderzee

Abstract

Terwijl de meeste havensteden in de Republiek gedurende de 17de eeuw een grote economische expansie doormaakten, gaf de ontwikkeling van de stad Utrecht daarentegen een periode van stagnatie te zien. Teneinde deze ontwikkeling te keren, stelden het stedelijk en gewestelijk bestuur van Utrecht verschillende pogingen in het werk, de stad weer te laten meetellen en aansluiting te geven aan de handel en nijverheid in de Republiek. Geheel in de traditie van de 17de eeuwse projecten op waterstaatkundig gebied, werkte men in de periode 1640-1720 diverse plannen uit voor een vaart tussen de stad en de rivier de Eem, om Utrecht een snelle en betrouwbare verbinding met de Zuiderzee te geven. In de visie van sommigen zou de stad daardoor kunnen uitgroeien tot een echte havenstad. Door diverse oorzaken is het nooit tot uitvoering van deze plannen gekomen. Pas in de 20de eeuw was er sprake van een bescheiden havenaanleg. Utrecht zou zich in een andere richting ontwikkelen. Het eeuwenoude ideaal, een havenstad te realiseren in het midden van het land, was een illusie gebleken