Nationale referenda over 'de EU'

Abstract

Het Nederlandse referendum over het associatieverdrag met Oekraïne is er één in een lange rij van nationale referenda over de samenwerking binnen wat thans de Europese Unie is. Naar aanleiding van het aankomende referendum zal in deze bijdrage worden stilgestaan bij deze nationale referenda. Hierbij staat een tweetal vragen centraal. De eerste is hoe het aankomende Nederlandse referendum zich verhoudt tot andere nationale EU-referenda. Daarbij zal worden gekeken naar het soort referendum en naar het onderwerp van het referendum. Verder zal een vergelijkend overzicht worden geboden van het soort uitslag dat in het verleden is behaald bij vergelijkbare nationale referenda. Aan de hand hiervan zal de tweede hoofdvraag van deze bijdrage worden behandeld. Deze is: welke betekenis blijken nationale referenda tot dusver te hebben gehad in de ontwikkeling van de EU. Daaraan gekoppeld wordt – uiteraard enigszins speculatief – gereflecteerd op de betekenis die de mogelijke uitkomsten van het aankomende Nederlandse referendum kunnen hebben.