Rappers van de Gouden Eeuw:: Integratie van taalkunde en historische letterkunde in het onderzoek en op school

Abstract

In de Gouden Eeuw was het Nederlands volop in beweging. Daardoor was het taalgebruik opvallend gevarieerd: Nederlanders gebruikten ouderwetse en nieuwe taalconstructies probleemloos door elkaar. Hoe ontstonden die mogelijkheden in de taal van zeventiende-eeuwers? Hoe werden ze benut door taalkunstenaars als P.C. Hooft of in reisverslagen van Michiel de Ruyter? Deze vragen staan centraal in het onderzoeksproject ‘Language Dynamics in the Dutch Golden Age’, dat momenteel wordt uitgevoerd aan de Universiteit Utrecht. Het project is vernieuwend door het discipline-overstijgende karakter ervan: het vertrekt vanuit de overtuiging dat we taalvariatie alleen goed kunnen begrijpen als we zowel kijken naar de taalkundige eigenschappen van het zeventiende-eeuws Nederlands als naar de literair-historische context van die taaluitingen. Zo lijkt het erop dat auteurs meer variatie aanbrachten in hun taal als ze een metrische tekst schreven (zoals een tragedie) dan wanneer ze proza beoefenden. In deze presentatie maken we u deelgenoot van de discipline-overstijgende aanpak van het project en de winst daarvan. Daarbij zetten we samen met u de stap naar het middelbaar onderwijs: hoe kunnen we in het verlengde van het project taalkunde en historische letterkunde vruchtbaar in het onderwijs combineren? De metrische taaldynamiek in zeventiende-eeuwse teksten kan leerlingen gevoelig maken voor de creatieve mogelijkheden van ritme en rap in onze taal, in verleden en heden.